το πέρασμα.

η πτήση ήταν πρωινή και φτάσαμε στο γιβραλτάρ στις 9.30. δεν είδαμε και πολλά, μιας και κουβαλούσαμε τους σάκκους μας και η μετακίνηση δεν ήταν εύκολη. πάντως όλα όσα ξέρει κανείς για το γιβραλτάρ ήταν αισθητά. ο επιβλητικός βράχος, οι ιστορίες γύρω από την κυριαρχία στα στενά, και η γνώση ότι είμαστε στην άκρη της ευρώπης, και μόλις μια ώρα απέναντι είναι η μεγάλη άγνωστη, η αφρική.

ρίξαμε λοιπόν μια ματία στο βράχο και πήραμε ένα ταξί για το algeciras, αφού περάσαμε τα σύνορα της ισπανίας πεζή. από εκεί πήραμε το ferry για την ταγγέρη. αργότερα εκείνη με ρώτησε γιατί πήραμε πτήση για το βράχο αφού δε θα μέναμε, και το ίδιο βράδυ θα καταλήγαμε στο μαρόκο. η απάντηση ήταν απλή: ήθελα να διανύσω τα Στενά και να περάσω απέναντι. πάντα είχα έναν ενθουσιασμό με τα σύνορα. δεν ήταν τόσο η σφραγίδα στο διαβατήριο - σαν τρόπαιο - αλλά περισσότερο το ότι νιώθεις πραγματικά (ή και όχι, καμιά φορά) πως περνάς από χώρα σε χώρα. έτσι, όταν πρωτοσκέφτηκα το ταξίδι στο μαρόκο, η πρώτη προσμονή ήταν αυτή του ταξιδιού στο καράβι. αυτή η αίσθηση πως δεξιά σου είναι ο ατλαντικός και δεξιά η μεσόγειος, πίσω σου η ευρώπη και μπροστά σου η αφρική. και πως αυτό δεν είναι ένα απλό σύνορο, είναι ένα πέρασμα σε έναν άλλο κόσμο.

έτσι κι έγινε. το ταξίδι της μιας ώρας δεν ήταν και τόσο συναρπαστικό, αλλά φτάνοτας στην ταγγέρη, και με την απαραίτητη στάμπα εν πλω στο διαβατήριο, αμέσως καταλάβαμε πως τα πράγματα εδώ είναι διαφορετικά. πέρασαν 16 χρόνια από το 1992 που ήμουν στην αίγυπτο, αλλά οι εικόνες ήταν πια ζωντανές και πάλι, μα και παρόμοιες. πολυκοσμία, πολυχρωμία, φασαρία, σκόνη, άνθρωποι που πουλάνε ό,τι μπορείς να φανταστείς στο δρόμο, με έντονα συναισθήματα στο πρόσωπο. χαρά από καλοζωία ή και ατελείωτη θλίψη από δύσκολη ζωή και πολλή φτώχεια. παραδοσιακά όμορφα σπίτια, αλλά και εκτρωματικά κτίρια, σε μια προσπάθεια πρόχειρης απομίμησης της ευρώπης του '80.

κι η παραλία εκεί, να σου θυμίζει πόσο διαφορετικά είναι τα πράγματα στην άλλη πλευρά. να σε κάνει να αναρωτιέσαι αν ο κόσμος που κάνει τη βόλτα του εκεί, κοιτά απέναντι προς την ευρώπη με αδιαφορία, με προσμονή, ή ονειρευόμενος μια ευκαιρία για καλύτερη ζωή.

η πρώτη μέρα λοιπόν, περιελάμβανε απλά εξοικείωση με τις πρώτες εικόνες στο μαρόκο. χαλάρωση, φαγητό στο όμορφο ριάντ (ξενώνα) μας, βόλτα στην αγορά και την παραλία της ταγγέρης, λίγο κρασί.

με την εξοικείωση ήρθαν και οι πρώτες συζητήσεις για το διαφορετικό της χώρας. πώς είναι εδώ οι οικογένειες, τι επιτρέπεται και τι όχι να φορά κανείς στο δρόμο, αν οι ντόπιοι "κλέβουν" τους τουρίστες, τα δικαιώματα των γυναικών, γιατί στο δρόμο συναντάμε κατά 90% άντρες, από τους οποίους οι περισσότεροι, νέοι και παλιότεροι, απλά παρατηρούν τον κόσμο να περνά μην κάνοντας τίποτα, με ένα άδειο βλέμμα. οι εικόνες αυτές, μαζί με την πολυκοσμία, τη φασαρία, μια διερχόμενη νεκρώσιμη πομπή με τραγούδια (!) εκεί που πίναμε τον καφέ μας, και η ομορφιά των σοκακιών της πόλης, σημάδεψαν την πρώτη μας μέρα εκεί.

έπρεπε πια να αποφασίσουμε πώς και πότε θα φύγουμε για το φες το επόμενο πρωί. είχαμε πια περάσει απέναντι και το ταξίδι είχε αρχίσει.